1 listopada zapalamy znicze i jedziemy na groby bliskich. Japonia też ma swój czas pamięci, tylko przypada on w środku lata i wygląda zupełnie inaczej. Nazywa się Obon (お盆). Według tradycji przez kilka dni dusze przodków wracają wtedy do rodzinnych domów. Wita się je ogniem, częstuje i odprowadza tańcem.
Skąd się wzięło
Pełna nazwa święta to Urabon-e (盂蘭盆会). Przyszło do Japonii razem z buddyzmem, przez Chiny, i połączyło się ze znacznie starszym japońskim kultem przodków. Najczęściej opowiadana legenda mówi o Mokurenie, uczniu Buddy, który zobaczył, że jego zmarła matka cierpi w świecie głodnych duchów. Budda poradził mu, żeby piętnastego dnia siódmego miesiąca złożył dary mnichom. Matka została uwolniona, a Mokuren zaczął tańczyć z radości. Od tego tańca ma się wywodzić bon odori.
Lipiec czy sierpień
Dawniej Obon obchodzono według kalendarza księżycowego. Kiedy w 1873 roku Japonia przeszła na kalendarz gregoriański, kraj się podzielił. Większość regionów świętuje dziś od 13 do 16 sierpnia, ale Tokio, Jokohama i kilka innych miejsc trzymają się lipca. Na Okinawie Obon wciąż wypada według starego kalendarza, więc co roku w innym terminie.
Obon nie jest dniem ustawowo wolnym, a mimo to wiele firm zamyka się wtedy na kilka dni. Pociągi i autostrady pękają w szwach, bo pół kraju jedzie w rodzinne strony. To obok Nowego Roku i Złotego Tygodnia największy szczyt podróży w roku.
Ogień na powitanie
Przed świętem rodzina sprząta grób: myje kamień wodą, zostawia kwiaty i zapala kadzidełka. W domu przygotowuje mały ołtarz z jedzeniem, owocami i wodą, a przy wejściu wiesza papierowe lampiony chōchin. Wieczorem pierwszego dnia przed domem rozpala się niewielki ogień mukaebi (迎え火), zwykle z suchych łodyg konopi. Ma wskazać duszom drogę.

Na ołtarzu często stoją ogórek i bakłażan na nóżkach z patyczków. To shōryō uma (精霊馬), zwierzęta dla dusz.
Ogórek jest koniem, żeby przodkowie przybyli jak najszybciej. Bakłażan jest krową, żeby wracali powoli i mogli zabrać ze sobą dary.
Bon odori, taniec dla przodków
Wieczorami na placach, przy świątyniach i na szkolnych boiskach staje drewniana wieża yagura obwieszona lampionami. Na górze grają bębny taiko, a wokół wieży w kręgu tańczą wszyscy: dziadkowie, dzieci, sąsiedzi i turyści, przeważnie w lekkich letnich yukatach. Kroki są proste i powtarzalne, więc po dwóch okrążeniach tańczy się razem z resztą.

Każdy region ma swój taniec. Najsłynniejszy jest Awa Odori w Tokushimie, który co roku ogląda ponad milion osób. W miasteczku Gujō Hachiman tańczy się przez ponad trzydzieści nocy, od lipca do września, a w dni Obon do samego rana.
Pożegnanie na wodzie
Ostatniego dnia dusze odprowadza się z powrotem. Przed domem znów pali się ogień, tym razem okuribi (送り火), ogień pożegnania. W Kioto 16 sierpnia na zboczach pięciu gór wokół miasta zapalają się ogromne ogniste znaki, w tym słynny znak 大 („wielki”) na górze Daimonji. To Gozan no Okuribi, jedno z najbardziej znanych wydarzeń japońskiego lata.
W wielu miejscowościach ludzie puszczają na rzekę albo na morze papierowe lampiony ze świecą w środku. To tōrō nagashi (灯籠流し). Lampiony płyną z prądem i niosą dusze z powrotem do ich świata.

Dwa kraje, ta sama pamięć
Obon i nasze Wszystkich Świętych mają wspólne sedno. Wracamy tam, skąd pochodzimy, sprzątamy groby i zapalamy światło dla tych, których już nie ma. Różni je nastrój. Polski listopad jest cichy i zadumany, a Obon to letnie święto całej rodziny, z jedzeniem, muzyką i tańcem. Japończycy nie żegnają zmarłych na zawsze. Co roku zapraszają ich z powrotem do domu.
Yukatę, w której tańczy się bon odori, zobaczysz z bliska na Naszej Japonii w Częstochowie (Hala Sportowa, 7–8 listopada). BJ Centre pokaże na scenie tradycyjne kimona i yukaty, a dwie osoby z publiczności przebierze w nie na miejscu.